Colaboracións

Por Jose Nunes

Como xa vimos en artigos anteriores, o Kung Fu constitúe unha manifestación máis da natureza da vida. A través da metódica puxilística, impregnada pola idiosincrasia dos pobos chineses, celébrase a observación atenta das leis naturais e a aprendizaxe que delas se desprende. O concepto universal do infinito —sen principio nin fin—, ese fluxo constante de creación e destrución, orienta o cultivo das terras, a medicina tradicional e tamén as artes marciais da antiga China.

Así naceu esta historia, que se perde na memoria do tempo: Nalgún lugar do sur da China, nunha idade tan afastada que resulta imposible de determinar, unha grúa repousaba nun regato de pequeno caudal, nun val rodeado de bambú. Símbolo de lonxevidade, equilibrio e elegancia, permanecía en repouso, allea —ou iso parecía— á presenza dun tigre agochado entre o bosque de bambús. Grande, pesado, poderoso, avanzaba con sixilo calculado. Observábaa coa seguridade do cazador que considera resolto o destino da súa presa.

Mais a ave percibiu axiña a presenza do depredador. Non se inmutou. As grúas voan. Os tigres non.

De vagar, describindo círculos arredor dela, o soberano do val foise achegando. Cada paso afirmaba o seu dominio e proclamaba a súa supremacía. Era como se lle dixese: «Non tes medo, fráxil criatura? Acaso ignoras a miña forza?»

E, a grúa, impasible na súa verticalidade elegante, parecese responder: «Túa é a potencia e teu o peso. Brutal a túa trabada, letal a túa poutada. Podes quebrar o meu corpo; mais meu é o poder de impedir que me alcances».

O ataque produciuse coa violencia dun lóstrego. O tigre saltou. A grúa esquivouno. Unha vez. Outra máis. Movía as ás con economía precisa, elevábase apenas un palmo, mudaba o ángulo do corpo cunha xeometría case imperceptible. Non fuxía, podendo facelo. Parecía estar a brincar, a xogar coa musculosa besta.

O felino insistiu, confiando na súa forza explosiva. Mais cada embate atopaba o baleiro. Até que, no momento exacto, cando a respiración do tigre se volveu máis pesada e a súa furia máis torpe, a grúa atinou cun movemento simple e perfecto, peteirándolle un ollo. A dor fixo o resto. O cazador, vencido pola súa propia precipitación, retírase entre o bambú. O silencio volveu ao val, como se nada tivese acontecido.

Co paso das xeracións, o relato transformouse. Nalgunhas liñaxes de Kung Fu falouse dunha serpe e dunha grúa; noutras, dun raposo. Mesmo se tentou vincular a escena coa tradición Shaolín, afirmando que un monxe tería presenciado o suceso e, inspirado nel, técnicas zoomórficas que asentarían as bases do estilo. A historia adórnase, interprétase, reelabórase; mais a súa esencia permanece.

Non é cuestión de forza illada. Non é só cuestión de axilidade. É cuestión de integración dinámica, de simbiose, metamorfose.

Nos boxeos do sur da China ensínase que no combate —e, por extensión, na vida— debemos cultivar o corazón do tigre para avanzar, e o espírito da grúa para responder. Desa síntese naceu a coñecida forma Fu Hok, “Tigre e Grúa”, no Kung Fu Hung Gar: unha Rutina, Forma, que codifica, nunha secuencia estruturada, a alternancia constante entre dureza e suavidade.

A grúa ensina a ceder sen quebrar, a fluír sen dispersarse, a dominar a posición e o espazo. O tigre ensínanos a decidir sen vacilación, a avanzar cando chega o momento oportuno, a liberar unha forza explosiva. Un abre o camiño; o outro péchao.

Nesa danza circular recoñécese o diálogo entre Yin e Yang, non como principios diferenciados, senón como estados dinámicos dunha mesma realidade. O baleiro convértese en cheo; o cheo retorna ao baleiro. As mans transfórmanse en gadoupas ou en peteiros segundo o requira a circunstancia. O corpo ora é látego, ora é montaña. A mente baléirase de intención ríxida e permítenos percibir o instante oportuno, habitar unha reacción limpa e libre.

Así concíbese o Kung Fu tradicional: non como acumulación mecánica de técnicas, senón como comprensión profunda do camiño da vida.

Mais esta ensinanza non pertence só aos patios de práctica nin ás lendas transmitidas até os nosos días. Pertence á experiencia diaria. Cada persoa enfróntase a desafíos que esixen decisión e, simultaneamente, capacidade de adaptación. Hai momentos en que debemos actuar con firmeza; noutros, cómpre saber ser prudentes e agardar que as circunstancias se definan por si mesmas.

No camiño da vida haberá dificultades, caídas e golpes inesperados. Haberá metas que parecerán afastarse cada vez que nos achegamos a elas. O que marca a diferenza é a actitude coa que os atravesamos: resiliencia, resistencia, tenacidade. A vontade firme de erguerse tantas veces como sexa preciso, como un guerreiro ou guerreira Kung Fu.

Non é apenas practicar patadas, golpes de puño, proxeccións ou luxacións. Constrúese día a día a través do “Esmero Constante”: disciplina, compromiso con nós mesmos. Cada práctica danos algo máis que destreza física; danos carácter. Aprendemos a saborear a dor do esforzo, a aceptar o erro como parte do proceso, a transformar a frustración en combustible de perfeccionamento.

E pouco a pouco comprendemos que o verdadeiro combate non se libra contra un adversario externo, senón contra as adversidades da propia vida e contra as nosas limitacións interiores. Ser firmes por fóra como o tigre; ser lixeiros por dentro como a grúa. Esquivar con elegancia e responder con contundencia explosiva.

Así, mentres transitamos o camiño e as pegadas desaparecen detrás de nós —como trazos efémeros na area húmida da praia— herdamos esa lección ancestral, onde o tigre e a grúa continúan danzando nun anel perpetuo que simboliza a manifestación binaria dunha mesma realidade.